Gedragsverandering is een kunst
Met een afkeurende blik sta ik voor de spiegel. Onder diverse hoeken heb ik net met een timmermansoog mijn lijf geobserveerd. Ook de weegschaal bevestigd mijn vermoedens: In de vakantie ben ik weer aangekomen. Ik span mijn buikspieren wat aan en recht mijn rug; de wens is de vader van de gedachte. De tijd van het getrainde ALO-lijf is helaas verleden tijd. “Goed, niets aan de hand”, hoor ik mezelf denken. “Vanaf nu een strak schema aanhouden. Elke dag minimaal een uur krachtoefeningen. Dat zal die overtollige kilootjes leren.” Direct krijg ik een enorme behoefte dertig push-ups uit mijn lichaam te persen. Bij de twintigste hou ik het voor gezien. Misschien morgen nog maar eens proberen…
Mijn dagelijkse sleur veranderen is meestal makkelijker gezegd dan gedaan. Hoe vaak beloof ik mezelf niet dat ik meer ga bewegen, gezonder ga eten, minder tv ga kijken en nóóóit meer een druppel alcohol aanraak? Maar hoe vaak hou ik me hieraan? De vraag stellen is hem beantwoorden. Dit geldt voor mij, maar gelukkig ook voor jou. Daarnaast geldt het wellicht nog wel meer voor de doelgroep die we met het project vmbo in beweging willen beïnvloeden.
Er zijn vele projecten waarin getracht wordt de schoolgaande jeugd bewuster te maken van de gevaren van een ongezonde leefstijl. Deze vertellen ons dat je van zitten dood gaat, van patat eten iets meer dood gaat, van roken nog meer dood gaat en van alcohol hoofdpijn krijgt. Op zich een goed idee om scholieren hiervan op de hoogte te brengen. Alles begint bij bewustwording, zeg ik dan maar.
Toch denk ik niet dat hierdoor minder geconsumeerd, gecomputerd of gerookt wordt. Zoals mijn schoonvader het zou duiden: “Daarvoor zit het beestje mens te ingewikkeld in elkaar”. Voor een volwassene is het al een enorme klus om de gevolgen van ongezonde keuzes voor de langere termijn te overzien. Jongeren schijnen hier volgens de hersenonderzoekers totaal incapabel voor te zijn. Volgens hen ziet de prefrontale cortex van een gemiddelde scholier eruit als een bouwput. Nee, jongeren alleen aanspreken op hun bewustzijn lijkt geen succesnummer. Jammer…
Gelukkig biedt de wetenschap altijd weer uitkomst! Anno 2011 moeten we ons, volgens de mensen die er verstand van lijken te hebben, vooral richten op het onbewuste. Jongeren een duwtje in de richting van de gezonde keuze geven, oftewel ‘nudgen’. Dit kan doormiddel van het aanpassen van de omgeving of de manier waarop de keuze wordt aangeboden. Het mooie is dat op deze wijze de gezonde keuze de makkelijke keuze wordt. In de beleidsbrief sport van het VWS wordt al met name gerept over een beweegvriendelijke omgeving. Nu alleen nog hopen dat de scholen hierbij niet worden vergeten, want dat is per slot van rekening de plek waar alle jongeren minimaal vijf dagen per week vertoeven.
Kortom: eruit blijven zien als een adolescente schoonspringer is een utopie, ongezond gedrag veranderen in gezond gedrag is een kunst, maar gelukkig krijgen wij hulp van goede wetenschappers zoals Prof. Zonnebloem en Prof. Barabas.
Zo, dat heb ik ook weer van me afgeschreven. Ga ik nu nog even die laatste tien push-ups doen.
Arnold Bronkhorst – regiocoach Noord en Oost
