Statement Vrouwenvertegenwoordiger Marian ter Haar voor de 64e Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York, uitgesproken op 12 oktober 2009
HET BELANG VAN SPORT VOOR GENDERGELIJKHEID EN DE ‘EMPOWERMENT’ VAN VROUWEN
Voorzitter,
Mandela heeft eens gezegd:
"Sport heeft de kracht om de wereld te veranderen. Het heeft als geen ander de kracht om te inspireren en om mensen bij elkaar te brengen. Sport kan hoop brengen waar ooit alleen wanhoop was.”
Vandaag wil ik het belang van sport benadrukken voor de ‘empowerment’ van vrouwen en gendergelijkheid.
De positie van meisjes en jonge vrouwen is een goede indicatie van hoe het gesteld is met de ontwikkeling in de wereld. Als het gaat om onderwijs, kindersterfte, moedergezondheid en de strijd tegen HIV en AIDS hebben meisjes en vrouwen oneindig veel meer te lijden dan jongens en mannen. In conflictsituaties worden ze systematisch verkracht en als oorlogswapen gebruikt.
Tegelijkertijd zijn ze strategisch gezien de beste doelgroep om ons op te richten als we de Millennium Development Goals willen bereiken en armoede willen uitbannen. Armoede is vrouwelijk.
Het is hoog tijd om de rechten van vrouwen en meisjes te respecteren, hen de innerlijke kracht te geven en de mogelijkheid om leiderschapsposities over te nemen om de wereldproblemen op te lossen. Sport is een praktische manier om dat proces te ondersteunen en mogelijk te maken.
Door sport ontwikkelen vrouwen mentale en fysieke kracht, ze winnen aan zelfvertrouwen en leiderschap en krijgen plezier in hun leven. Sport geeft die kracht omdat het een voldaan gevoel geeft en het je gevoel van eigenwaarde bevordert wanneer je met elkaar werkt aan een gezamenlijk doel. Sport geeft plezier, de mogelijkheid om te vergeten, je helemaal vrij te voelen – ook al is het maar voor even. Het is gezond, werkt genezend, je leert er van en het biedt nieuwe vriendschappen, een gevoel van identiteit en nieuwe kansen, waardoor vrouwen en meisjes meer betrokken raken in het school- en gemeenschapsleven.
Sport is een slim instrument, met lage kosten en een hoge opbrengst, snel te implementeren en makkelijk beschikbaar te maken in de verschillende lokale situaties, zelfs in de meest wanhopige plekken van de wereld.
Ieder jaar extra dat een meisje besteedt op haar school, betaalt zich terug in haar gemeenschap. Nog steeds zijn er 62 miljoen meisjes die niet naar school gaan. Sport kan, door goede coaches, de schooldeelname bevorderen. Bewezen is dat sport de ontwikkeling van sociale vaardigheden, sociaal gedrag en de cognitieve ontwikkeling bevordert.
Sport is een manier om de kracht van vrouwen in een multiculturele samenleving te versterken. De Nederlandse regering stimuleert met financiële prikkels jonge migrantenmeisjes te sporten. Ik wil graag vertellen over het voorbeeld van Jamila Achahcha. Zij stimuleerde de deelname van migrantenmeisjes en -vrouwen in Utrecht. Migrantenvrouwen, met name moslimvrouwen, doen met haar mee en organiseren hun eigen sportactiviteiten. Na 5 jaar waren er 700 deelnemers. In de sportclub wordt de samenwerking in het sporten gebruikt als een bron voor meisjes en vrouwen om zelfvertrouwen op te bouwen en leiderschapsvaardigheden te ontwikkelen. Deze meisjes en vrouwen zijn sleutelfiguren geworden in de lokale gemeenschap. Zij bouwen een sociaal kapitaal op dat van grote waarde is voor de gemeenschap door meisjes via de sport in contact te brengen met andere gemeenschappen dan alleen die van henzelf.
Sport is een manier om aan vrede te werken. In de streek Karamoja in Kenia, het noordoosten van Oeganda en het zuiden van Soedan is, met succes, een voetbalprogramma ingezet om het geweld terug te dringen dat vaak het gevolg is van het vee opdrijven door jonge strijders. In het programma wordt sport gebruikt als een middel om vrede en verzoening tot stand te brengen. Vrouwen en meisjes profiteren hiervan omdat zij door deze benadering minder kwestbaar zijn voor sexuele intimidatie en geweld inclusief verkrachting. Sport is een manier om trauma’s en kwetsbaarheid voor geweld en conflicten te verminderen.
Felicite Rwemalika uit Rwanda is de oprichtster van de Kigali Vrouwenvoetbal. Zij werkt aan traumaverwerking door de kracht van vrouwen en meisjes te versterken. Voor Hutu- en Tutsi-meisjes, overlevenden van de volkerenmoord in 1997, is voetbal een instrument geworden om hun verleden te vergeten. Naast het plezier dat ze beleven aan het spel en het praten met elkaar over ‘waarom is dit gebeurd’ draagt het voetbal voor deze jonge meiden bij aan de ontwikkeling van hun zelfvertrouwen.
Sport is een manier om te leren over rollen, rechten en verantwoordelijkheden. In Afrika biedt de infrastructuur van sport een nuttig kanaal voor thema’s waarvan meisjes moeten weten, zoals informatie over het tegengaan van ziektes, het voorkomen van HIV-AIDS, verzorging, hygiëne en sanitatie, om er maar een paar te noemen. Jonge meisjes zijn van degenen die thuis moeten zorgen voor de familieleden die met HIV of AIDS besmet zijn. Daardoor zijn ze vaak uitgesloten van onderwijs, steun en het gezelschap van vrienden. Het organiseren van voetbalwedstrijden is een eenvoudige manier om verder isolement te voorkomen en biedt een goede gelegenheid hen te informeren en te praten over het recht om over hun eigen lichaam te beslissen. Sport biedt vrouwen en meisjes de ‘trigger’ om hun leveren te veranderen en die veranderingen ook vol te houden.
Sport is een manier om jezelf te zijn en niet wat anderen vinden dat je moet zijn. Kijk bijvoorbeeld eens naar de meisjes in India, in de laagste kaste: zij beleven een moment van puur plezier en gezelligheid wanneer ze aan het eind van de dag wegglippen van hun werk om met andere meisjes een potje cricket te spelen. Ik denk aan de jonge vrouwen in Kaboel die in de Afghaanse nationale voetbalploeg speelden. Zij nemen grote risico’s om hun passie in praktijk te brengen. Het was prachtig om te zien hoe zij trainden met vrouwen uit de Nederlandse nationale ploeg en zo met hen de liefde voor voetbal deelden.
Ik wil u graag voorstellen de volgende uitspraken te onderschrijven:
- Wij erkennen de cyclus van onzekerheid in het leven van vrouwen en de noodzaak om hen door sport meer participatie en integratie te brengen.
- Wij erkennen de trauma’s en de kwestbaarheid voor geweld en conflict in het leven van vrouwen en de positieve bijdrage die sport kan geven in het terugdringen daarvan.
- Wij moeten werken aan een praktische oplossing en sport inzetten om de kracht van vrouwen en gender gelijkheid te steunen.
Daarom roep ik in uw herinnering op:
Artikel 13, c van het CEDAW-verdrag: Het recht om deel te nemen aan recreatieve activiteiten, sport en alle aspecten van het culturele leven, en Resolutie 63/135 Sport als een middel om onderwijs, gezondheid, ontwikkeling en vrede te promoten.
Daarbij verwelkom ik de initiatieven die op dit punt reeds zijn genomen door de Division for the Advancement of Women van de Verenigde Naties, zoals deze zijn gepresenteerd tijdens de vergadering van de Commission on the Status of Women afgelopen maart in New York, en de initiatieven van de speciale adviseur van de Secretaris-Generaal van de Verenigde Naties op het punt van Sport voor Ontwikkeling en Vrede.
Daarbij erken ik de machtige rol die sport kan spelen en de belangrijke rol die lidstaten en het systeem van de Verenigde Naties kunnen hebben in het promoten van de ‘empowerment van vrouwen en meisjes door sport en fysieke activiteiten.
Ik nodig u graag uit uw invloed aan te wenden om meisjes en vrouwen gelijke toegang te geven tot de middelen en de mogelijkheden om samen te sporten en te spelen. Ik nodig u graag uit om de rol van sport in het primaire onderwijs voor jongens én meisjes te versterken. Ik dring er met klem bij u op aan om te investeren in de infrastructuur van sport om de organisatie van sportevenementen en –activiteiten te stimuleren. Verder wil ik graag de noodzaak onderstrepen voor ieder van u om het aantal vrouwelijke sportleiders te vergroten en zo vrouwen en meisjes waar ook ter wereld te steunen.
Ik dank u.
