Marian ter Haar aan het woord over themadiner in kader van VN-vrouwenvertegenwoordiger.
VERSLAG VAN EEN BIJZONDERE ONTMOETING
door Marian ter Haar
Woensdagavond 28 januari kwam een bijzondere groep vrouwen in het Polman’s Huis in Utrecht bij elkaar voor een themadiner. Dit diner werd georganiseerd ter gelegenheid van mijn deelname aan de regeringsdelegatie naar de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in oktober. De Nederlandse Vrouwen Raad, die de werving en selectie van de vertegenwoordigster namens de Nederlandse vrouwen voor haar rekening neemt, heeft mij gevraagd deze rol op me te nemen. In New York mag ik namens de vrouwen van Nederland deelnemen aan de vergadering en daar ga ik een statement uitspreken van zeven minuten. Ik wil in die zeven minuten de Millenniumdoelen die de VN-ambitie verwoorden, koppelen aan het thema ‘Empowerment van vrouwen door Sport en Bewegen’. Omdat ik niet namens mezelf maar namens zoveel mogelijk vrouwen en meisjes wil spreken, is het belangrijk het proces met veel vrouwen te delen.
In dit verslag eerst een korte impressie van de sfeer en de ideeën die avond. Vervolgens worden de bijdragen van de vrouwen gekoppeld aan de afzonderlijke millenniumdoelstellingen. Daarna worden de tips over het proces en het maken van het statement puntsgewijs weergegeven.
Veertig vrouwen en een man (de jongerenvertegenwoordiger naar de VN-vergadering) druppelden langzaamaan binnen en er ontstond al snel een heel geanimeerd en intensief gesprek over deze missie. Vrouwen met idealen, met heel verschillende achtergronden, zowel cultureel als maatschappelijk, zowel qua leeftijd als qua binding met sport en bewegen, hebben elkaar een geweldig inspirerende avond bezorgd. Ze leverden mij tal van suggesties over het proces naar New York toe en slimme tips over de opbouw van het statement, interessante invalshoeken en gezichtspunten.
Bij de aanwezigen is veel waardering voor de thematiek, voor sport en bewegen als ’mindset’, kathalysator en het leren van allerlei waardevolle vaardigheden; voor integratie en meedoen, voor dialoog bij trauma en oorlog; voor weerbaarheid door sport bij meisjes en vrouwen met negatieve gevolgen met betrekking tot hun lichaamsbeleving door oorlogsgeweld. De mogelijkheden rolmodellen te gebruiken en het belang van eigen lokale ingangen en kleur worden daarbij benadrukt. Een waarschuwing ook voor Nederlandse ‘op-de-borstklopperij’ het gaat er om een verhaal van veel vrouwen wereldkundig te maken. “Houd het klein”, zo is de stemming.
Behalve de millenniumdoelstellingen zijn er beleidsdocumenten en maatregelen van de VN en van onze regering die in dit kader richting gevend zijn:
- 2001 VN adviseur Sport voor Ontwikkeling en Vrede
- 2003 Rapport van de VN werkgroep Sport voor Ontwikkeling en Vrede
- 2005 VN internationaal jaar voor Sport en lichamelijke opvoeding
- 2008 NL (BuiZa en VWS) Kans voor open doel
Millenniumdoelen
Een impressie van de gesprekken aan tafel bij de doelstelling die daarvoor de beste aanknopingspunten geeft.
1. Het uitbannen van armoede en honger
Vrouwen worden beperkingen opgelegd in hun fysieke ontwikkeling door beperkingen in de bewegingsvrijheid en omvang. Dat betekent dat velen geen onderwijs kunnen bezoeken en nauwelijks deelnemen aan de samenleving. Dit leidt tot vermindering van het in principe beschikbare ‘kapitaal’ voor een samenleving. Dat leidt tot armoede en honger. Versterken van eigenwaarde via bewegingsparticipatie in de strijd tegen de armoede blijft onbenut.
Deze situatie heeft gevolgen voor bijna alle millenniumdoelstellingen en heeft de grootste impact op de vrouwen en meisjes in gebieden waar armoede heerst. In armoede is het moeilijker het belang van je gezondheid en aandacht voor lijf en leden te hebben. Ze maken vrouwen kwetsbaar voor geweld uit (soms ook hun directe) de omgeving.
2. Het bereiken van een universele basiseducatie
Veel meisjes zijn genoodzaakt grote afstanden lopend te overbruggen om onderwijs te volgen of om over voedsel of water te beschikken. Het is niet vanzelfsprekend dat meisjes over deze bewegingsvrijheid kunnen beschikken.
Dit betekent geen mogelijkheid of toegang tot bewegen zodat ook de individuele vormende waarde (leiderschapskwaliteiten, samenwerken, incasseren en excelleren) van Sporten en Bewegen, bijvoorbeeld in schoolverband, onthouden wordt aan grote groepen meisjes en vrouwen. Het plezier dat bewegen brengt is eveneens van groot belang, het plezier dat je samen met anderen hebt bindt je aan hen, het maakt je als groep sterker. De ervaring met bewegen is er een van plezier en kracht en dat is erg positief voor vrouwen die soms in treurige omstandigheden verkeren. Ook de kracht die je fysiek ontwikkelt helpt vrouwen. Je kunt meer en je hebt een gevoel van vrijheid ervaren; dat is een inspirator. Het is een belangrijke ervaring die het verschil kan uitmaken in het leven van die vrouwen en hun omgeving.
3. Gelijkwaardigheid tussen mannen en vrouwen
Vrouwen hebben evenveel recht op bewegingsvrijheid als mannen. De ongelijkwaardigheid is op dit moment de standaard en de consequentie daarvan is gezondheidsachterstand van vrouwen. Vrouwen worden als groep afgesloten van gezondheidswinst en lopen een ontwikkelingsachterstand op door gebrekkige maatschappelijke participatie. Waar vrouwen wel deelnemen is er een voordeel door lagere gezondheidskosten en een betere participatie wat ook betekent dat zij bijdragen aan het maatschappelijk kapitaal van een community of samenleving.
Het masculiene denken over Vrouwen en Sport & Bewegen leidt tot buitengewoon grote problemen. Een niet onaanzienlijk deel van vrouwen en meisjes in de wereld leeft daardoor in isolement. De preventieve effecten op de algemene fysieke en mentale conditie van vrouwen gaat zo verloren met alle gevolgen van dien. Daarnaast - en dat heeft ook grote gevolgen - beperkt haar dit of snijdt dit haar af van deelname aan allerlei maatschappelijke verbanden (sport maar ook onderwijs) en het vergoot haar afhankelijkheid van jongens en mannen. Mannen leggen aan vrouwen cultureel gelegitimeerde beperkingen op die het vrouwen onmogelijk maakt daarin te participeren.
Vrouwen en meisjes kunnen door bewegen en sporten hun actieradius vergroten, Als vrouwen fysiek tot meer in staat zijn (bv door verder te wandelen, naar plekken te kunnen fietsen die lopend te ver zijn, meer energie te hebben door betere conditie en interessante activiteiten) vergroot dat ‘automatisch’ hun wereld, letterlijk en figuurlijk. Zo draagt een verbeterde fysieke gesteldheid bij (of wordt de kans groter/vergemakkelijkt) aan vergrote deelname aan educatie en voorlichting. Zo kunnen vrouwen en meisjes kennis en vaardigheden opdoen waarmee zij zichzelf weten te beschermen tegen armoede en honger, en kinder- en moedersterfte, en aids etc.
Er leven opvattingen bij mannen dat vrouwen fysiek en mentaal ongeschikt zouden zijn voor sport en bewegen. Ook leven er ethische bezwaren tegen sportende vrouwen.
De CEO van Philips is van mening dat vrouwenvoetbal onesthetisch is en dat is de reden voor zijn zeer terughoudende opstelling ten aanzien van de deelname van PSV aan de betaald vrouwen competitie in Nederland.
4. Kindersterfte tegengaan en 5. Het tegengaan van moedersterfte
Het feit dat vrouwen geen beroep kunnen doen op een recht op beweging heeft gevolgen; namelijk dat zij minder gezond zijn omdat ze vaak veel te weinig bewegen en daardoor groter risico lopen op allerlei chronische aandoeningen. Door de beperkingen op letterlijke bewegingsvrijheid nemen ze minder deel aan het onderwijs en worden ze minder goed voorgelicht over gezondheid en gezondheidsrisico’s. Ook krijgen ze geen gelegenheid vaardigheden te oefenen die hen weerbaarder maken en hen het gevoel van zelfrespect geven.
6. Het uitbannen van HIV / AIDS, malaria en andere ziekten
Het is van belang via de Sportinfrastructuur aan AIDS/HIV voorlichting te doen, mogelijk komt een deel daarvan voornamelijk bij de jongens terecht en dat is een reden extra om meisjes aan te moedigen te gaan sporten en hun opvoeders daarvan het nut en de noodzaak in te laten zien.
Trauma
Voor meisjes in oorlogsgebieden is weerbaarheidontwikkeling en het stimuleren van een betere lichaamsbeleving door sport enorm belangrijk om een beetje aardig zelfbeeld (zelfrespect) te ontwikkelen en wat vertrouwen te (her)winnen in de medemens. (bewegen om te kunnen vergeten en niet te vergeten).
7. Bescherming van het milieu, iedereen schoon drinkwater en minder mensen in sloppenwijken
8. Het ontwikkelen van een wereldwijde samenwerking voor ontwikkeling
Bewegen overbrugt verschillen, verschil in positie, man of vrouw, leeftijd en culturele verschillen.
Recht op sport en bewegen moet eenzelfde recht zijn als het recht op lezen en schrijven.
Tips voor Marian in het proces.
- Nog eens een bijeenkomst te beleggen en te spreken met bv. migranten vrouwen, artsen, woordvoerders sport en emancipatie, beeldvorming/media-aandacht.
- De website zou interactief moeten zijn (maar dan heb ik wel hulp nodig bij het managen van de interactiviteit).
- Veel mooie verhalen maken en sterke voorbeelden verzamelen.
- Ook in NL is de sportinfrastructuur te zeer door mannen gedomineerd, dat zou anders moeten, dichterbij de sleutelfiguren proberen te komen.
- In contact treden met Jet Bussemakers en Bert Koenders.
- In praatprogramma’s een rol gaan vertolken.
- Sportjournalisten aansporen er over te schrijven (Harry van Dam zit op Kampong).
- Je zou een veel actievere website moeten kunnen realiseren waar mensen verhalen achterlaten en foto’s en verhalen kwijt kunnen, zodat je een database creëert.
- Na New York een conferentie organiseren ook voor professionals in het l.o. onderwijs.
- Over de rol van het vak. Veel meer over de grenzen van dat vak kijken! Sport is een manier om je grenzen te stellen en daarvoor op te komen. Vaardigheidstraining een essentieel onderdeel van het onderwijs.
- Marian als gast bij de directeuren van GGD’s om te praten over sport en bewegen en voorlichting over HIV/AIDS.
- Marian koppelen aan (oud) sporters die clinics verzorgen, maar ook aan grotere events als de Stiletto-run, de Ladies run van Nike enz.
- Netwerk “Stoere vrouwen” van Fair Trade
- VNVA (Ned. Vereniging van Vrouwelijke Artsen) wil graag een artikel plaatsen,
- Sportverenigingen zijn onvoldoende bewust van de functie die ze hebben in de opvoeding van meisjes en vrouwen, vooral pedagogisch en sociaal-emotioneel.
Tips voor Marian voor het statement.
- Genderbudgetting, gelijkwaardige besteding van (gemeentelijke/subsidie) gelden aan zowel mannen als vrouwen, nu gaat maar een klein gedeelte naar allochtone vrouwen. Aardig argument in het statement.
- Link maken met vorige statements (daar waar mogelijk).
- Vaders en moeders zijn wereldwijd toch erg betrokken bij de gezondheid en het welzijn van hun dochters. Iedereen hoopt dat zijn kind in gezondheid en vrede opgroeit. Dat kan een aardig vertrekpunt zijn waarbij je de relatie met bewegen en gezondheid legt en dat inzicht confronteert met het feit dat veel meisjes van bewegen af gehouden worden en wat daarvan de gevolgen zijn. Positief starten en dan kantelen naar het feit dat meisjes buitengesloten raken van het recht dat vrouwen net als mannen vrij moeten zijn om te bewegen.
- Bouw een statement op dicht bij huis om de veiligheid van het thema en om binding met het thema mogelijk te maken. Denk aan groei en steun van uit de omgeving, moeders spelen hierbij een cruciale rol naar de kinderen. Sport is ook een manier om meiden en vrouwen überhaupt te bereiken.
- Het publiek is zeer divers, rijk en arm, mannen en vrouw.
- Denk na over wat de mannen triggert? Mannen willen de machtsafstand tussen hen en vrouwen niet opgeven, sport is in die zin ook een bedreiging van de masculiniteit.
- Zorg voor een groepje dat je coacht bij het maken van het statement.
- Als het mag - beelden toevoegen aan je presentatie. Zorg voor voorbeelden uit verschillende continenten.
- Overgewicht is ook een thema, maar zo saai en stigmatiserend.
- Geweld tegen vrouwen is offensiever, vraagt om meer ruimte om meer macht.
- Geen nadruk op negatieve thema’s maar de positieve kanten van sport en bewegen en het effect op gelijkwaardigheid tussen mannen en vrouwen. Meer zelfbewustzijn, er uit gaan en meer participeren, meer kennis en meer welbevinden en meer vaardigheden.
En dan nog wat wijze raad en algemene suggesties
Meer gebruik van potentie van vrouwen betekent dat er dan minder verloren gaat!
Vrouwen sporten om heel andere motieven dan veel mannen. Mannen die de wereld van sport te veel domineren, ook de aandacht voor gender-equality in de ‘’sportorganisation leadership’’ is noodzaak.
Empowerment en rehabilitatie is een interessante invalshoek waar veel over geschreven en gedacht is. Die ervaringen zijn wellicht bruikbaar (uit de GGZ)(Runningtherapie).
Vrouwen zijn wereldwijd van het wandelen. Je zou het overal dicht bij vrouwen in hun wijken moeten organiseren.
Meer bewegen verhoogt de zin in sex, depressie preventie en het levert veel energie op voor andere dingen.
Relatie met milieu, meer fietsen en lopen.
Vrouwenbesnijdenis, misschien kan dit via bewegen en sport bespreekbaar worden gemaakt. Van de week was in het nieuws dat er zo weinig melding gemaakt wordt van besnijdenis.
Mooie voorbeelden: rolstoelers die schermen,
Onzichtbare dames doen mee met run in Geuzenveld en Casablanca
Armeense vrouwen werken door sport aan kracht en weerbaarheid.
War Child, door sport even weer kind zijn.
Fietsles is eerste wat naast de taal in NL van belang is voor migrantenvrouwen.
Meidenwerk moet nodig weer op de politieke agenda.
Sport leert je omgaan met macht en strategie.
Vrouwen gaan niet gemakkelijk om met winnen en verliezen.
De georganiseerde sport is een goede plek om het besturen en organiseren te leren. Maar de omstandigheden zijn wel heel erg belangrijk.
Sport leert meisjes andere meisjes niet op het uiterlijk te beoordelen; er is meer en daarmee word je in sport geconfronteerd, dat zijn allerlei kwaliteiten. Van de moed erin houden tot humor of techniek. Sport is een prachtige ontmoetingsplek om mensen tegen te komen met een boodschap of een verhaal, je wordt er door meegenomen. Als je er niet bent, dan word je gemist, ook dat is een heilzame ervaring. En als je daarvan uitgesloten wordt heb je geen gelegenheid tot dergelijke ervaringen.
Daarnaast nog tientallen heel praktische tips als het maken van een linked-in community, via stedenbanden internationaal het thema introduceren, 8 maart als Vrouwen-wandeldag promoten en nog veel meer.
Allerlei uitnodigingen vallen mij ten deel, dus de weg naar New York is op stoom!!
Lees verder over Marian:
haar laatste weblog
interview met Marian in De Volkskrant
interview met Marian in Opzij
